DE KUNST VAN HET OUDER WORDEN

Het nieuwe jaar 2014 is begonnen. We hebben er met elkaar weer een jaar bij gekregen en elkaar het goede gewenst voor het komende jaar. Een jaarlijks ritueel, maar wel telkens weer een jaar later. De tijd tikt door zeggen we, sinds we vanaf de 16e eeuw tik-tak klokken hebben. Vroeger gebruikten ze vast andere beelden zoals schaduwen die vliegen, rivieren die voortstromen. In de bijbel staat zelfs een hele mooie gelijkenis van het oud worden in Prediker 12, u weet wel, van die bloeiende amandelboom.
Al deze beelden kunnen een gevoel van neerslachtigheid oproepen. Zoals Prediker zelf ook telkens verzucht, alles gaat toch voorbij en is kennelijk lucht en leegte en vreselijk vermoeiend. Deze neerslachtigheid vindt zijn weerspiegeling ook bij vele ouderen in onze samenleving, als je de rapporten van de geestelijke gezondheidszorg mag geloven.
Toch is er een heel andere kant aan dit alles die eigenlijk juist de kern vormt van Prediker. Dat is het advies om er wat van te maken. ‘Wanneer een mens lang leeft, laat hij dan van elke dag genieten…’ zegt Prediker, in de wetenschap dat dat heus niet altijd zal lukken. Maar het leven is meer dan een lot. Je kunt het ook als een geschenk van God zien. De tijd is meer dan een bergbeek die onstuimig voortraast, want telkens wordt er toch nog weer een steen verplaatst of weerspiegelen de golfjes de zon en het licht, zolang een mens leeft. Het leven is geen lot waar jij aan onderworpen bent, geen slavernij die je uit moet dienen. Maar het is een geschenk, waar je een kunstwerkje van mag maken, zelfs met de bescheiden middelen die je nog ten dienste staan. Natuurlijk lukt dat het beste met andere mensen samen, maar soms ook betrekkelijk in je eentje. Dat is een beetje een kwestie van karakter.
Ik hoor mensen met pijn en ongemak met leeuwenmoed soms zeggen: Niet klagen, maar dragen.. Daarin schuilt denk ik het verlangen, om ondanks alles ruimte en aandacht te houden voor de dingen waar ze van genieten, gezelschap en goede dingen van het leven. Overigens mag klagen best. Als je de kunst van gedichten of schilderijen ziet, is de klacht vaak een thema. Denk maar aan psalmen of al die schilderijen en beelden van Maria en haar stervende of gestorven zoon.
In de Amsterdamse Protestantse Kerk is een werkgroep actief geworden die Wijs met Grijs heet. Deze werkgroep komt met ideeën en goede raad voor de pastorale werkgroepen.
In Tuindorp Oostzaan en omgeving hebben we sinds het najaar een Huis van de Levenskunst. Dit onderdeel van Cultuurhuis Noord is tweewekelijks op donderdagmiddag in het Zonnehuis. Daar zal het de eerste keer ook gaan over ‘De Kunst van het ouder worden’. Een uitdaging.

Advertenties
Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

HOOP ERVEN

Het afscheid van Nelson Mandela die op 5 december overleed staat in deze weken in de hele wereld in de schijnwerpers. Hij was een unieke persoon op een uniek moment en op een unieke plaats. Hij wist een wending te brengen in het lot van veel mensen. Hij was geduldig en verdroeg alles, maar was anderzijds onwrikbaar in zijn droom en onvermoeibaar. Zo bracht hij het van politieke gevangene op het Robbeneiland tot president van Zuid-Afrika. En door hem is een flinke stap gezet in het afrekenen met discriminatie en ongelijkheid onder de mensen op grond van huidskleur of wat dan ook.
Barack Obama, president van de Verenigde Staten, heeft hem op indrukwekkende wijze herdacht in een toespraak. Mandela wilde geen heilige zijn, stelde hij. Mandela wist veel te goed dat het in dit leven en in deze wereld een weg van proberen en soms verdwalen is. Dat vraagt om een weg van verzoening. En er moet nog zoveel gebeuren aan de problemen in de wereld, kinderen zonder scholing en voeding, mensen zonder huis of bestaansmogelijkheden, mensen zonder vrijheid van meningsuiting en geloof. Het gaat erom wat we met deze erfenis van Mandela doen.
Als er wat te halen valt, willen mensen vaak gretig erfgenaam zijn. Ze vechten er geregeld om. Soms verpatsen erfgenamen de erfenis aan dure grillen. Soms potten ze die op, om zich in het gevoel te wentelen nog rijker te zijn dan ze al waren.
Daar doelde Obama ook op, toen hij opmerkte, dat teveel mensen en leiders in de wereld wel erfgenaam willen zijn van Mandela’s eer vanwege zijn verzoenend optreden, maar ondertussen armoede en ongelijkheid laten bestaan, andere mensen de mond snoeren en onverschillig en cynisch aan de kant staan als er geprotesteerd moet worden.
De enige echte erfenis is de hoop. Die kun je niet vastpakken en je toe-eigenen. Je kunt hoop niet oppotten of inwisselen voor dure dingen. Je kunt die alleen invlechten in je eigen leven. Gaandeweg zal blijken hoe mensen dan erfgenaam zijn.
Zo is het ook met het kerstfeest. Iedereen kan wel kerstfeest vieren. De meesten doen dat ook en proberen er wat van te maken. In alle eenvoud en gezelligheid of in overdreven luxe. Maar wat die ene unieke persoon in die unieke tijd op die unieke plaats teweeg heeft gebracht, dat kun je alleen maar aflezen uit de vrede en de hoop in mensen die daarvan drager willen zijn.
Gezegend kerstfeest!

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

LEVENSKUNST

In het Zonnehuis, in de Blauwe zaal om precies te zijn, hebben we samen met Cultuurhuis Noord een Huis van de Levenskunst opgericht. Elke twee weken op donderdagmiddag is iedereen welkom. Gezien het tijdstip zullen de wat oudere mensen uit de buurt er het gemakkelijkst bij aanwezig kunnen zijn.
Maar wat is Levenskunst precies? Zelf mocht ik dat aan het gehoor uitleggen. Je hebt beeldhouwkunst of schilderkunst of muziekkunst. Is het leven ook al kunst? Jazeker, dat is het altijd al geweest. We zijn ons daar de afgelopen jaren weer meer bewust van geworden.
Socrates de bekendste Griekse filosoof heeft veel nagedacht over hoe je het leven goed kunt maken. Dat doe je door met ander mensen de dialoog aan te gaan. Wij hebben dat onlangs ook nog een week lang gedaan in de Week van de Dialoog, waarover elders in dit blad wordt verteld.
Maar hoe weet je wat een goed leven is? Wat is het goede? Plato, de leerling van Socrates, probeerde daar door nadenken achter te komen. Hij vermoedde dat ergens een idee van ‘goedheid’ is, waar wij naar raden en dat we proberen tot stand te brengen. Zijn leerling Aristoteles was praktischer. Het goede komt werkende weg in je leven. Dat doe je door je te oefenen in deugden, in het bewandelen van de middenweg. Bijvoorbeeld door dapper te zijn en niet laf en ook niet overmoedig.
In de bijbel wordt ons aangeraden om een beetje op God proberen te lijken. We zijn per slot van rekening naar Gods beeld geschapen. Laten we dan ook proberen rechtvaardig, waarachtig, trouw en barmhartig te zijn, zoals God is.
Wij moderne mensen houden er niet van om regeltjes te volgen en slaafs te doen wat ons van buiten af wordt opgedragen. Eigenlijk is dat ook heel bijbels. We zijn geen slaven meer, maar kinderen van God, zegt de apostel Paulus. Dus mogen we er zijn en ons hart volgen, onszelf op het spoor zien te komen en onszelf te ontwikkelen. Kortom, om een kunstwerk van ons leven te maken. Maar dat kun je niet in je eentje. Daar heb je andere mensen voor nodig, die als vrienden om je heen zijn en met je meeleven. Het betekent ook, dat je op een of andere manier leert leven met de tegenslagen in je leven, dat je kunt overgeven wat niet meer te veranderen is.
Bovendien is wat voor jou goed is nog niet altijd goed voor de ander. Dat zie je bijvoorbeeld sterk in de wereld van het geld, de macht en de politiek. Die doen onze samenleving geregeld op de grondvesten schudden, zodat je denkt, waar moet het heen met de wereld? Je kunt dan bij de pakken neer zitten en mopperen en klagen. Maar je kunt er ook desondanks wat van proberen te maken. Dan is het mooi om je eigen spoor te trekken en je te oefenen in deugden, zodat je leven deugt en toch een kunstwerk wordt. Over deze moderne deugden lees je vaak in de krant, geregeld als tegenbeeld van wat er in het nieuws wordt vermeld aan corruptie, geweld, onverschilligheid en grofheid. Een aantal van die deugden zijn: discipline, invoelingsvermogen, geduld, eerlijkheid, matigheid, respect, verantwoordelijkheid, moed, vriendelijkheid, rechtvaardigheid en trouw.
Zo modern zijn de meeste deugden natuurlijk ook weer niet. Maar ze dagen ons uit om ze te beoefenen en zo elke dag van ons leven de moeite waard te maken. Elke dag weer een nieuw kunststukje, een levenskunststukje.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

GOEDHEILIGMENS

Op 5 oktober in het Zonnehuis was een prachtige Sing-In van het Nieuwe Liedboek. Je ging als vanzelf meezingen op de klank van de instrumenten en de andere stemmen. Onverwacht blijk je dan een lied zomaar te kunnen zingen. De middag die opgezet en gecoördineerd werd door Marja van der Ploeg werd samen met veel helpende handen een groot succes.
Twee liederen uit het nieuwe liedboek betreffen goedheiligmannen die ondanks de beeldenstorm in onze Noord-Hollandse cultuur overeind zijn gebleven. Sint Maarten en Sinterklaas in Lied 744 en 745. Het is verleidelijk hier al het volle licht op Sinterklaas te werpen, omdat die ons zoveel schenkt. Maar we moeten even wachten met ons kloppend hart en eerst stilstaan bij die andere, die ons juist leert delen: Sint Maarten.
Meer dan 1700 jaar geleden werd hij geboren in het gebied van het huidige Hongarije. Hij hoorde bij een Romeinse familie en werd al jong soldaat. Zo kwam hij bij de stad Amiens aan, en voor de poorten van de stad stond een naakte bedelaar. Maarten sneed de helft van zijn soldatenmantel af en gaf die aan de bedelaar en was zo al snel op weg om een heilige te worden. Hij werd soldaat af. Later vinden we hem terug als bisschop van een andere stad in het huidige Frankrijk, Tours, met oude Romeinse muren die Sint Maarten zelf nog gezien moet hebben. 051b Het schijnt dat hij er zo tegen op zag om tot bisschop verkozen te worden, dat hij zich verstopte in het ganzenhok. Maar met hun luide gegak hebben ze zijn schuilplaats verraden en was er geen houden meer aan. Als bisschop heeft hij zich voor veel mensen ingezet en het geloof in de praktijk voortgeleefd. In 397 overleed hij, over de 80 jaar oud.
Als we straks met onze lampionnetjes langs de deuren gaan, kunnen we nu een nieuw Sint Maartenlied zingen:
Sint Maarten, strijdbaar man, –
in waken en in dromen
had hij een stem vernomen
dat’t rijk van God zou komen:
goedheiligman! (Lied 744)
We wensen de wereld veel goedheiligmensen toe.

ds Trinus Hibma

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

LAAT JE NIET TEGEN ELKAAR UITSPELEN !

Op 24 september werd in het stadsdeelhuis het achtste Stadsgesprek Noord gehouden over ‘’Wie betaalt de prijs van de crisis? De hoofdvraag was: Bedreigt de crisis onze sociale vrede? Ook in Amsterdam-Noord?

Armoede in de wereld.
Jan Pronk, oud minister, legt uit hoe de armoede in de wereld ondanks grote golven van welvaart na de 2e Wereldoorlog niet is afgenomen. Nog steeds leeft een derde van de wereldbevolking in bittere armoede. Hij noemt dat een schande. Overigens treft de jongste economische en financiële crisis armere landen in vertraagd tempo, omdat die minder in deze sectoren verwikkeld zitten. Maar je ziet in China en India toch ook al de gevolgen. De vrije markt richt zich op kapitaal in plaats van arbeid. Arme mensen lijken zo minder nodig en kunnen door sociale strijd niets meer afdwingen en hebben geen perspectief meer. In veel landen zijn het minderheden, bepaalde religieuze of culturele groepen of vrouwen die arm zijn.

Crisis in de stad.
Maureen van der Pligt, raadslid van de SP, beschrijft de Amsterdamse situatie. Ten onrechte wordt er volgens haar afgegeven op de verzorgingsstaat. Want die is er juist voor mensen die niet voor zichzelf kunnen zorgen en juist niet kunnen participeren. Omdat ze van verschillende regelingen afhankelijk zijn, snijden de bezuinigingen op allerlei manieren in hun budget. De voedselbanken wijzen op groeiende armoede. Een derde van de kinderen in Amsterdam-Noord groeit in armoede op. Er dreigen voortdurend huisuitzettingen. Als de gemeente de zorg van de staat straks over gaat nemen, wordt het nog lastiger. Mensen moeten aan het werk, is de gedachte. Maar werk is er niet. Of het is wegbezuinigd zoals de ‘gesubsidieerde banen’. Werken met behoud van uitkering verdringt vaak reguliere banen. Ontslagen in de zorgsector van mensen die vervolgens voor eigen risico en voor minder geld als zelfstandige weer worden ingehuurd veroorzaken dreigende armoede. Je ziet de scheiding tussen arm en rijk in Amsterdam groter worden.

Sociale onvrede.
Onder leiding van Hans Krikke mengt de zaal zich in het gesprek. Paul Scheerder van het Leefkringhuis en de Voedselbank (300 pakketten per week!) herkent de groeiende armoede, ook bij hoogopgeleiden. Inderdaad bedreigt de crisis de vrede. Vaak al heel dichtbij in huis, waar de spanningen rond werkloosheid en schulden geregeld uitmonden in huiselijk geweld. Armoede kan soms saamhorigheid scheppen tussen mensen, maar vaak ook niet. Jan Pronk ziet in Nederland (en Amsterdam) een groeiende kloof tussen arm en rijk. Het neoliberale uitgangspunt ‘Arme mensen zijn overbodig in de samenleving en kosten alleen maar geld’ is overal binnengeslopen Het is je reinste Darwinisme: de sterkste overleeft. Hij is bitter teleurgesteld in de sociale democratie.

Zorg om de toekomst.
Martine Drabbe van Streetcornerwork vertelt hoe veel jongeren wel willen werken, maar de werkloosheid is enorm en in sollicitatieprocedures vindt discriminatie plaats. De opvangplekken voor dakloze jongeren zitten overvol. Het negatieve gedrag dat hieruit voortkomt wil Streetcornerwork ombuigen door een relatie aan te gaan met jongeren die affectief verwaarloosd zijn. Ze begrijpen de rat race in de samenleving niet en kunnen soms niet eens lezen.
Lia Kromhout vanuit de scholen actief in de projecten Vreedzame School en Vreedzame Wijk legt uit hoe ze op de scholen en in de buurten al jong met het aanleren van goed burgerschap beginnen. De kinderen krijgen een stem, mogen meedenken over allerlei zaken en krijgen verantwoordelijkheden. Bovendien leren ze op een positieve en zorgzame manier met elkaar om te gaan, en hoe je conflicten constructief kunt oplossen. Ze krijgen bijgebracht: Ik doe er toe! De kinderen zien natuurlijk de verschillen tussen rijk en arm op school, maar leren ermee om te gaan.

Zeggenschap over je eigen situatie.
Ivo Kooijman en Marco van Langen, vrijwilligers in de organisatie van Onze Energie, vertellen over een coöperatie die windmolens ontwikkelt op het NDSM-terrein waar mensen uit de omwonende buurten een aandeel in kunnen nemen. Jan Pronk vindt de coöperatie een goede tegenkracht in een puur kapitalistische maatschappij en een goede tegenbeweging tegen de energiegiganten voor wie duurzaamheid op de tweede plaats komt. Daarbij: juist de armste landen zullen zich het minst kunnen weren tegen klimaatveranderingen.
Maureen van der Pligt ziet ook graag een tegenbeweging, als in het kader van de WMO de grote zorgaanbieders de contracten binnen gaan halen. In plaats van zorg ‘aanbesteden’ zou de gemeente zorg moeten ‘gunnen’ waardoor goede kleine initiatieven een kans krijgen.
Leden van de huurdersvereniging van de Van der Pek-buurt vertellen hoe ze graag opnieuw een coöperatie van de woningvoorraad daar hadden gezien in plaats van de bestaande corporaties. Ook in andere wijken waar gerenoveerd wordt leidt het gebrek aan zeggenschap van de bewoners zelf tot veel onvrede in de buurt. Iemand noemt noemt het door Unesco beschermde Siedlungen der Berliner Moderne, een wijk van Berlijn waar goede structuur is aangebracht, het onderhoud perfect is en waar iedereen wel bij vaart.
Jan Pronk als ervaren politicus zegt op de vraag ‘Hoe kunnen we politici laten luisteren?’: Politici beginnen in de regel met goede bedoelingen. Maar de bestuurscultuur verandert hen nu eenmaal. Hij raadt aan politici persoonlijk aan te spreken. Zeg het, als je in ze teleurgesteld bent. Blijf ze daarin lastig vallen en blijf actie voeren.

Sociale vrede in Noord.
Maureen van der Pligt neemt de verhalen uit Noord mee en geeft de aanwezigen mee, om steeds zo nodig in verzet te komen en niet te denken: Het heeft toch geen zin. Want je blijft verantwoordelijk als burger, ook als je niets doet. Jan Pronk geeft mee om gebruik te maken van inspraak, zeggenschap en politieke deelname. Anders zullen ‘de bazen’ het altijd winnen. Laat je nooit tegen elkaar uitspelen als religieuze, culturele of wat dan ook voor groep. Als iets de sociale vrede bedreigt, is het wel dat groepen zich tegen elkaar laten opzetten.

De avond georganiseerd door Nabije Buren, Verre Vrienden (www.Nabijeburen.nl), wordt besloten met entertainment /rap door Lamyn Belgaroui, vredesambassadeur in Amsterdam-Noord.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

HET IS GOED DE HEER TE LOVEN…

Binnenkort, op 5 oktober om precies te zijn, komt er een grote Sing-in in het Zonnehuis. Sing-in is een soort combinatie van inlopen en zingen. Maar je kunt het ook als inzingen opvatten, het inzingen van het nieuwe liedboek, officieel ‘Liedboek. Zingen en bidden in huis en kerk’ geheten.
Het huis wordt in deze titel nog genoemd voor de kerk. Daar, thuis begint het immers. Daar groeit het verlangen om je leven vanuit een ander gezichtspunt te beschouwen dan als een wegwerpartikel in de maalstroom van produceren en consumeren. Daar vind je, als het goed is, rust en verlichting. Daar begin je onverwachts melodietjes te neuriën. Daar vallen je opeens woorden in die je goed doen: een gezegde van je moeder, een aanmoediging van je vader, een dichtregel, flarden van een lied. En in de kerk voeg je dat samen tot samenzang. Het begint bij het volle leven, thuis, in de buurt, in de maatschappij. Daarom wordt de Sing-in ook in het Zonnehuis georganiseerd.
Samen zingen hebben Jezus en zijn vrienden en ook de christenen vanaf het begin gedaan. En wij doen het tot op vandaag. Sterker nog: Als groepen mensen zich samen ergens aan verbinden worden liederen vaak snel geboren en geleerd en uit alle macht gezongen. Stadions vol sportfans, massale festivals met popartiesten of beroem dj’s, de mensen zingen zich de longen uit het lijf. Net zo bindt in de kerk het samen zingen de mensen aan elkaar. Dus wat we doen met samen te zingen is niet echt raar of vreemd, al blijft het wat gekunsteld. Het is anders en meer dan gewoon praten. Hoogdravender en soms ver boven jezelf uit. Meer dan je zelf waar hebt gemaakt of waar kunt maken. En toch is het niet onwaar, het wordt geen liegen. Want je mag boven jezelf uitzingen, hardop en luidkeels dromen dat de wereld mooi en goed en rechtvaardig is, jij zelf incluis. Die mogelijkheid en dat geschenk is het ook waard om te bezingen: …uw naam te bezingen, Allerhoogste, in de morgen te getuigen van uw liefde en in de nacht van uw trouw. Deze woorden uit psalm 92 hebben ze op het schutblad van het nieuwe liedboek gezet.
In huis en kerk kunnen we voorlopig weer voort met al die mooie oude en nieuwe liederen. En we zijn er dankbaar voor, want we waren er zelf nooit opgekomen. Lees maar eens al die mooie gebedsteksten. Ze zijn ons zomaar aangereikt uit de gulle hand van de Eeuwige die in de morgen en de nacht steeds opduikt in ons bestaan, van het huis een kerk maakt en van de kerk een huis.

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

EEN ANDER KONINKRIJK

Deze zomer bezochten we een zuidwestelijk stuk Frankrijk dat tegen de Pyreneeën aan ligt. Zo’n 500 jaar geleden was daar nog een zelfstandig koninkrijk, Navarre. De laatste koningin van dat rijk was Jeanne d’Albret. Zij overleed in 1572. Haar zoon werd koning van Frankrijk en vanaf toen hoorde Navarre ook bij Frankrijk.
Wat was zo bijzonder aan Navarre? Het was een heel oud koninkrijk waar vroeger ook nog een stuk van het noorden van Spanje bij hoorde, wat we nu Baskenland noemen. Maar wat vooral in de herinnering voortleeft is dat het land al protestants werd, toen onze Willem van Oranje nog een jongen was en aan zijn bevrijdingsstrijd in de Nederlanden nog moest beginnen. In de dorpjes in Navarre werden onder leiding van koningin Jeanne d’Albret de kerken hervormd. Veel pastoors zullen wel dominee zijn geworden. De kinderen en volwassenen kregen weer goed onderricht in de bijbel. Toen de koningen van Frankrijk 50 jaar later het hele hervormingsproces ongedaan maakten na de zogeheten Bartholomeusnacht, braken voor de protestanten eeuwen van vervolging en onderdrukking aan. Ondergronds hebben vele families hun geloof doorgegeven. Vanaf ongeveer 1750 werd weer oogluikend toegestaan dat de protestanten kerkgebouwtjes hadden. Een daarvan droeg de naam Bethel. Die klinkt ons bekend in de oren. Waarschijnlijk stond het in een bergdorpje in de Pyreneeën. De steen van het gebouw met het onbeholpen opschrift is bewaard in het museum in Orthez dat gewijd is aan koningin Jeanne en haar beweging. ??????????????????????????????? Ook de ‘psalmpompen’ ontbreken in het museum niet.orthez museum d'albret (4)
Op zondag hebben we een dienst bijgewoond. Het gaat er precies zo aan toe als bij ons. Ze zingen de psalmen op dezelfde wijze. En ook de gezangen klinken veelal bekend in de oren. Er werd toevallig een kind gedoopt. Ook net als bij ons soms, met al de kinderen om het doopvont heen. De dominee – zij had toevallig twee Nederlandse ouders en sprak de taal nog feilloos bleek na afloop – pakte het gedoopte kindje op en liep ermee door de kerk met de kinderen in haar kielzog. Zo liet ze iedereen het kindje zien. Het avondmaal gebeurde ook net als bij ons in een kring. Maar dan natuurlijk met stokbrood. Toen de dienst voorbij was en we weer naar buiten gingen was het een vermakelijk gezicht. Ze hadden de kerkbanken nog eens extra gepoetst en in de bruine was gezet. Het was gloeiend warm weer. Dus veel mannen hadden van achteren een bruine horizontale streep van de kerkbank in hun lichte overhemd overgehouden. Zo zie je maar, dat je op vele manieren kunt verbroederen.
We gaan nu aan een nieuw seizoen beginnen. Wat het ons brengt weten we niet. Gelukkig leven we vrij en in vrede met allerlei kerken en religies. Maar zoals in het koninkrijk Navarre kan alles zomaar opeens weer anders zijn. Dat het opeens heel mooi wordt of heel moeilijk. Dat iets zomaar lijkt te verdwijnen maar later toch weer tevoorschijn komt. Het vergt het nodige vertrouwen. In deze wereld en in de buurt. Maar dat is dan ook vanouds één van de leuzen van de protestanten: Alleen door vertrouwen!

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen